نام پروژه : طرح بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک رودخانه های مرزی زنگلانلو و شور کال
نام کارفرما: شرکت سهام یآب منطقه ای خراسان رضوی 
شماره قرار داد:45/2669/9189
تاریخ ابلاغ قرار داد:5/11/1382
مدت قرار داد:24 ماه
 
هدف طرح :
هدف از مطالعاتی که توسط مهندسین مشاور آب پوی انجام می گیرد استفاده بهینه از پتانسیل آبی رودخانه های زنگلانلو و شورکال در منطقه درگز می باشد .
 
موقعیت :
محل و موقعیت طرح در استان خراسان رضوی و در محدوده شرق و جنوب شرق شهرستان درگز واقع شده است.
 
چکیده طرح :
مطالعات بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک رودخانه های مرزی زنگلانلو و شورکال از سوی شرکت سهامی آب منطقه ای خراسان طی قررا داد شماره 45/2669/9189 در تاریخ 5/11/82 به شرکت مهندسین مشاور آّبپوی ابلاغ گردید.
مطالعات موضوع این قرار داد ادامه بخشی از مطالعات بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک رودخانه های چهارگانه مرزی که توسط شرکت مهاب قدس در سالهای 79 لغایت 82 در حال انجام بود می باشد.
مطالعات انجام شده توسط شرکت مهاب قدس بر روی رودخانه های مرزی کلات، ارچنگان، لائین و زنگلانلو در حد شناسایی متوقف گردید و پس از آن مطالعات تکمیلی مرحله اول و مطالعات مرحله دوم دو رودخانه زنگلانلو و شورکال به این شرکت واگذار گردید.
 
1- سیمای کلی طرح:
با توجه به اینکه بر اساس پروتکل سال 1921 بین ایران و شوروی سابق بخشی از جریان پایه رودخانه زنگلانلو ( شصت درصد ) به عنوان حقابه کشور ترکمنستان منظور شده است، لذا از احداث سازه های آبی تنظیم کننده جریان بر روی این رودخانه اجتناب گردید و در جانمایی سیمای کلی طرح بهره برداری بهینه بر انتقال آب به حوزه مجاور ( رودخانه شورکال ) تاکید گردید. رودخانه های شورکال و درونگر به عنوان رودخانه های داخلی بوده و مشمول مقررات پروتکل فوق نمی باشد.
 
- سیمای کلی طرح بهره برداری بهینه از منابع آب و خاک رودخانه های زنگلانلو و شورکال پس از بررسی گزینه های مختلف و برگزاری جلسات مشترک با کارفرما نهایتاٌ در مورخه 9/7/84 تایید و به شرح ذیل مورد تصویب قرار گرفت :
الف : با احداث یک سد انحرافی بر روی رودخانه زنگلانلو در 20 کیلومتری بالادست روستای زنگلانلو و یک تونل در ساحل چپ رودخانه، بخشی از جریان سیلابی رودخانه به حوزه مجاور یعنی رودخانه     شورکال منتقل می گردد. سازه های مورد نیاز در این قسمت از طرح شامل موارد مشروحه زیر خواهد بود:
-   سد انحرافی زنگلانلو
-    تونل انتقال آب به طول 3635 متر می باشد.
آب انتقال یافته از حوزه زنگلانلو از طریق یک آبراهه طبیعی از سرشاخه های شورکال تا محل روستای  
اسپیان جریان می یابد.
 
ب : آب انتقال یافته از حوزه زنگلانلو در بستر آبراهه طبیعی تا روستای اسپیان جریان یافته و در این محل توسط یک سازه انحراف آب و یک کانال روباز به طول 7/2 کیلومتر در ساحل راست رودخانه به دریاچه سد ذخیره ای ایلانجق جهت تنظیم وارد می شود.
علاوه بر آبهای انتقالی از حوزه زنگلانلو رواناب تولیدی حوزه آبریز فرعی که سد ایلانجق بر روی آن ساخته می شود نیز به دریاچه سد مزبور وارد و تنظیم می گردد.
ج : برای تنظیم جریان انتقال یافته از حوزه رودخانه زنگلانلو و حوزه آبریز شاخه فرعی شورکال یک سد ذخیرهای در نزدیکی روستای ایلانجق و بر روی یک آبراهه طبیعی ( خشکرود ) به ارتفاع 57 متر پیش بینی شده است. طول تاج این سد 184 متر و حجم دریاچه آن 5/55 میلیون متر مکعب می باشد.
بخشی از آب تنظیم شده  در مخزن این سد توسط یک خط انتقال به طول 6/12 کیلومتر جهت تامین آب شرب و همچنین آبیاری اراضی جنوب شرق شهر درگز اختصاص یافته است. همچنین یک شبکه آبیاری و زهکشی مدرن به وسعت 1770 هکتار در این ناحیه طراحی شده است.
بخش دیگری از آب تنظیم شده در مخزن سد ایلانجق طبق برنامه بهره بردار در بستر رودخانه شورکال جریان یافته و به مخزن سد شورکال در پائین دست انتقال می یابد.
 
سازه های مورد نیاز این قسمت از طرح عبارتند از :
-    سد ذخیره ای ایلانجق
-    خط انتقال آب شرب و کشاورزی شهر درگز و شبکه آبیاری و زهکشی جنوب شرق درگز.
د : رواناب تولیدی در حوزه آبریز رودخانه شورکال و بخشی از رواناب مازاد رودخانه حوزه پائین دست سد درونگر تولید می شود از طریق دو آبراهه مستقل وارد منطقه لطف آباد می شود و از مرز کشور خارج  می شود. در این قسمت از طرح سازه های مورد نیاز جهت تنظیم و بهره برداری از رواناب رودخانه های مذکور پیش بینی شده است.
به این منظور یک کانال انتقال آب به طول 4 کیلومتر با ظرفیت 225 متر مکعب بر ثانیه جهت انتقال آب مازاد رودخانه درونگر به رودخانه شورکال در ناحیه شمال شهر درگز پیش بینی شده بود که در آخرین جلسه بررسی کلیات طرح در مورخ 9/7/84بر اساس نظر کارشناسان کارفرما قرار شده فعلاٌ این بخش از طرح به کلی حذف شود و در صورت تایید میزان رواناب مازاد رودخانه درونگر در مطالعات مرحله دوم مورد توجه قرا گیرد. همچنین به منظور تنظیم جریان آبهای هدایت شده به رودخانه شورکال یک سد ذخیره ای در پائین دست روستای شورکال صداقت به ارتفاع 44 متر پیش بینی شده است. طول تاج این سد 479 متر و حجم مخزن آن 5/16 میلیون متر مکعب می باشد.
جریانهای تنظیم شده در مخزن سد توسط یک خط انتقال به طول 9/11 کیلومتر به شبکه آبیاری و زهکشی لطف آباد منتقل می گردد. این شبکه آبیاری 3780 هکتار از اراضی منطقه را تحت پوشش دارد. سازه های پیش بینی شده در این قسمت طرح عبارتند از :
 - سد ذخیره ای شورکال
- خط انتقال آب و شبکه آبیاری و زهکشی لطف آباد
ها: به منظور بهره برداری کشاورزان ساکن در دو طرف رودخانه زنگلانلو که دارای حقابه می باشند یک شبکه آبیاری شامل :
-  خطوط انتقال درجه یک برای آبرسانی به مزارع روستاهای پنجگانه حاشیه رودخانه پیش بینی شده است.
حقابه کشور ترکمنستان کما فی السابق از طریق بستر رودخانه زنگلانلو به سوی آن کشور جریان خواهد داشت.
علاوه بر سازه های فوق به منظور ایجاد ارتباط منطقی بین پروژه های مختلف طرح ، یک شبکه از راههای دسترسی بین اجزای طرح پیش بینی شده است. طول کلی این شبکه راههای دسترس با لغ بر 75 کیلومتر می باشد. بخش عمده ای از این شبکه در حال حاضر موجود می باشد.
 
درصد پیشرفت کار :    
مطالعات مرحله اول به پایان رسیده و مرحله دوم تا آخر بهمن ماه سال 1385، 87 درصد است.