نام پروژه : مطالعات مرحله دوم طرح سد ذخیره ای رزه بیرجند
نام کارفرما: شرکت سهامی آب منطقه ای استان خراسان
شماره قرار داد: 6/2656
تاریخ ابلاغ قرار داد : 31/4/75
مدت قرار داد: 34 ماه
 
اهداف طرح :
هدف از این طرح که با احداث سدی از هدر رفتن گونه ای از سیلاب ها که باعث تخریب اراضی کشاورزی نیز می شود، جلوگیری گردد. این امر علاوه بر این باعث باعث توسعه کشاورزی در منطقه و روی آوردن بیشتر مردمان منطقه به کشاورزی و کسب درآمد از این راه مطلوب خواهد شد.
 
موقعیت:
سد دهانه رزه در جنوب شرق خراسان در فاصله 135 کیلومتری شهر جدید بیرجند واقع شده است.
 
اجزای طرح:
سد دهانه رزه از نوع بتنی وزنی در نظر گرفته شده است. سازه های جنبی سد دهانه رزه شامل بر سرریز، کانال انحراف به همراه خاکریزهای فراز بند و نشیب بند، آبگیر آبیاری و حوضچه های آرامش مربوطه می باشد.
 
بدنه سد :
سد دهانه رزه در تنگه ای باریک با عرض بستر 45 متر و عرض تاج 130 متر احداث شده است. بر اساس طراحی های هیدرولیکی انجام گردیده و با در نظر گرفتن تراز نرمال 1029 که در بخش برنامه ریزی منابع آب به دست آمده تراز حد اکثر سطح آب در رقوم 70/1034، تراز تاج سد در رقوم 1036 می باشد.
در طراحی بدنه سد جهت دسترسی به اتاقک شیرخانه و همچنین نیازهای دیگر دو گالری در نظر گرفته شده است که در داخل مقطع سد جانمایی شده اند.
 
سیستم انحراف:
اجزای اصلی سیستم انحراف عبارت است از کانال انحراف و فراز بند و شیب بند می باشد که جهت مقابله با سیلاب با دوره بازگشت 5 ساله طراحی گردیده است.
 
فراز بند:
فراز بند در بالادست سد اصلی و در ورودی دره محل سد احداث خواهد گردید. ارتفاع فراز بند از بستر رودخانه در حدود 6 متر بوده تراز فراز بند در رقوم 1006 و عرض تاج آن 5/4 متر خواهد بود.
 
کانال انحراف :
کانال انحراف در جناح چپ قرار خواهد گرفت و این کانال مقطع ذوزنقه ای خواهد داشت. ورودی کانال انحراف آب 1000، طول آن 230 متر، شیب کف آن 01/0 و عرض کانال در کف معادل 8 متر در نظر گرفته شده است. به منظور کاهش میزان تراوش آب به داخل محدوده اجرای سد فونداسیون آن در زیر دیواره جناح راست کانال از یک ترانشه رسی استفاده شده است که حد فاصل کف دیواره تا سنگ کف را پر می کند.
 
نشیب بند :
نشیب بند به منظور کنترل جریان خروجی از کانال انحراف در پایاب و حفاظت قسمت های حفاری شده در پی سد احداث خواهد گردید. نشیب بند از نوع خاکریز می باشد. تراز تاج نشیب بند 1001، شیب دامنه های سراب آن 5/1 افقی به 1 قائم و شیب دامنه های پایاب آن 2/2 افقی به 1 قائم و عرض تاج آن 3 متر در نظر گرفته شده است.
 
سرریز:
سرریز سد دهانه رزه از نوع اوجی آزاد است که بر روی بدنه سد احداث خواهد گردید. تراز ورودی سرریز که یک اوجی می باشد در تراز 1029 ( تراز نرمال ) خواهد بود. طول تاج اوجی 60 متر است. جریان بعد از اوجی وارد یک شوت با شیب 1 قائم به 7/0 افقی می شود و در نهایت به حوضچه آرامش خواهد رسید. سازه استهلاک انرژی سرریز از نوع جامی دندانه دار با عرض 60 متر خواهد بود. محاسبات هیدرولیکی سرریز با استفاده از سیلاب با دوره بازگشت 1000 ساله انجام پذیرفته است.
 
تخلیه کننده تحتانی :
تخلیه کننده تحتانی در درون بدنه سد و در مجاورت سرریز احداث خواهد گردید این سازه شامل بر آشغالگیر ورودی شیر کشویی ورودی در تراز 1007، مجرای لوله ای اولیه قبل از اتاقک دریچه که لوله با قطر 1200 میلی متر می باشد. اتاق شیر و گالری پس از اتاق دریچه است و حوضچه آرامش آن به صورت باکت جای خواهد بود و قادر به تخلیه مخزن در 22 روز می باشد.